از اين رو ، جاى شگفتى نيست اگر آن كس كه قرآن را از زبان پيامبر ( ص ) فرا گرفت بگويد : « اگر شترم گم شود آن را در قرآن مىجويم . » آن شخص صحابى بزرگ عبد اللّه بن مسعود بوده است كه در جواب كسى كه نزد وى آمد و اصرار داشت ، بفهمد چگونه قرآن روشنگر هر چيزى است ، داده بود . اين سخن از زبان كسى بيرون آمده كه از تجربهء وسيع مصاحبت با پيامبر ( ص ) و شناخت ابعاد عميق قرآن - كه در طول زندگى درازش به آن دست يافته بود - برخوردار بود . امّا وقتى به امير مؤمنان على بن ابى طالب ( ع ) ، گنجينه‌دار علم رسول ( ص ) و وارث ولايت او ، مىرسيم ، جان ما كه به بررسى سخنان ايشان در توصيف و معرّفى قرآن مىپردازد ، گشايشى مىيابد . خواهيم ديد كه سخنان ايشان در اين باب سخن آخر است كه بعد از سخنان پيامبر ( ص ) هيچ سخنى در درستى و دقّت و مجذوب ساختن خرد و آسان‌ياب بودن بر فكر و انديشه ، با آن برابرى نمىكند . ايشان مىفرمايند : « اگر بخواهم مىتوانم در شرح نقطهء باء بسم اللّه به اندازهء بار هفتاد شتر مطلب بگويم . » فرمودند : « اين قرآن است ، آن را به سخن درآوريد ؛ قرآن سخن نمىگويد و شما را با خبر نمىسازد ، جز اين كه در آن علم آينده و گذشته وجود دارد و دواى درد شما و نظم امور پيش روى شما در آن است . » همچنين فرمود : « پس قرآن را بر او نازل كرد : نورى كه چراغهاى آن به خاموشى نمىگرايد ؛ و چراغى كه فروزش آن كم‌سو نمىگردد ، و دريايى كه ژرفاى آن قابل درك نيست ؛ و راهى كه پيمودنش شخص را به گمراهى نمىكشاند ؛ و پرتوى كه تيرگى نگيرد ؛ و فرقانى كه نور برهانش خاموش نشود ؛ و روشنگرى كه اركانش فرو نمىريزد ؛ و بهبوديى كه در آن بيم بيمارى نباشد ؛ و عزّتى كه يارانش را شكست نباشد ؛ و حقّى كه ياورانش را زيان و خوارى نباشد . پس قرآن معدن ايمان و ميانهء آن است ؛ و چشمه‌سار دانش است و درياهاى آن ؛ و باغ عدالت و انگيزه‌هاى آن ؛ و بنياد اسلام است و بنياد استوار آن ؛ واديهاى حقيقت است و سبزه‌زارهاى آن ؛ و دريايى است كه بر دارندگان آب ، آن را خشك نگردانند ؛ و چشمه‌سارهاست كه آب كشندگان ، آب آن را به ته نرسانند ؛ و آبشخورهاست كه در آيندگان آب آن را كم نكنند ؛ و منزلگاههاست كه مسافرانش راهش را گم نكنند ؛ و نشانه‌هاست كه روندگان از نظرش دور ندارند ؛ و پشته‌هاست كه روىآورندگان از آن نگذرند و آن را